ചില യാത്രകൾ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് അവസാനിക്കുന്നില്ല. അവ മനസ്സിൽ തുടങ്ങുന്നു. കാലുകൾ മടങ്ങിവന്നാലും ചിന്തകൾ ഏറെ ദൂരം സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. അത്തരമൊരു യാത്രയുടെ ഓർമ്മകളാണ് ഈ ഡയറിയുടെ ഓരോ താളിലും മഷിയായി പടർന്നിരിക്കുന്നത്.
വഴികൾക്ക് സംസാരിക്കാൻ അറിയാം. കേൾക്കാൻ ക്ഷമയുള്ളവരോട് അവ അനേകം കഥകൾ പറയും. മരങ്ങളുടെ തണലിലൂടെ മെല്ലെ ഒഴുകിയെത്തുന്ന കാറ്റും, പാടങ്ങൾക്കുമുകളിലൂടെ പറന്നുപോകുന്ന കൊക്കുകളും, മഴ നനച്ച മണ്ണിന്റെ മണവുമെല്ലാം ചേർന്ന് പറയുന്ന കഥകൾ ഒരു പുസ്തകത്തിലും എഴുതിയിട്ടില്ല. അവ ഹൃദയം കൊണ്ടുമാത്രമെ വായിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയൂ.
യാത്ര എന്നത് ദൂരങ്ങൾ അളക്കാനുള്ള ഒരു ശ്രമമല്ല. സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ ആഴം അളക്കാനുള്ള ഒരു അവസരമാണ്. ഓരോ വഴിത്തിരിവിലും പുതിയ കാഴ്ചകളേക്കാൾ പുതിയ തിരിച്ചറിവുകളാണ് നമ്മെ കാത്തിരിക്കുന്നത്.
ഒരു ചെറിയ ചായക്കടയിൽ കയറി ഒരു ഗ്ലാസ് ചൂടുചായ കുടിച്ചു. ചായയുടെ ചൂട് തൊണ്ടയിലൂടെ ഇറങ്ങിയതിലും കൂടുതൽ, അവിടെയിരുന്ന ഒരു വൃദ്ധന്റെ പുഞ്ചിരി മനസ്സിലേക്കാണ് ഇറങ്ങിച്ചെന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് പണമല്ലെന്നും, മനസ്സമാധാനമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞപ്പോൾ, ജീവിതം ഒരു നിമിഷം നിശ്ശബ്ദമായി നിന്നതുപോലെ തോന്നി.
യാത്രകളിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്ന മനുഷ്യരാണ് ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ചകൾ. പേരറിയാത്തവർ… വിലാസമറിയാത്തവർ… ഒരുപക്ഷേ ഇനി ഒരിക്കലും കാണാൻ കഴിയാത്തവർ. എന്നിട്ടും അവർ സമ്മാനിച്ച ഒരു പുഞ്ചിരി, ഒരു സഹായഹസ്തം, അല്ലെങ്കിൽ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നിറങ്ങിയ ഒരു വാക്ക്—വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ഓർമ്മയിൽ പച്ചയായി നിൽക്കും. മനുഷ്യന്റെ മഹത്വം വലിയ കെട്ടിടങ്ങളിലല്ല; ചെറിയ സ്നേഹപ്രവൃത്തികളിലാണെന്ന് അവർ പഠിപ്പിച്ചുതരുന്നു.
ഒരു സായാഹ്നത്തിൽ കടൽത്തീരത്ത് ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. സൂര്യൻ മെല്ലെ ചുവന്ന നിറമായി കടലിലേക്ക് അലിഞ്ഞിറങ്ങുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ മനസ്സിൽ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു—അസ്തമയം ഒരിക്കലും അവസാനമല്ല; മറ്റൊരിടത്തെ ഉദയത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദ വാഗ്ദാനമാണ്. ജീവിതവും അങ്ങനെ തന്നെയല്ലേ? ചില നഷ്ടങ്ങൾ നമ്മെ തകർക്കാനല്ല, കൂടുതൽ ശക്തരാക്കാനാണ്.
ഓരോ യാത്രയും നമ്മിൽ നിന്ന് എന്തെങ്കിലും എടുത്തുകൊണ്ടുപോകും—അഹങ്കാരം, അനാവശ്യ ഭയങ്ങൾ, തെറ്റിദ്ധാരണകൾ. പകരം അത് നമുക്ക് സമ്മാനിക്കുന്നത് ക്ഷമയും വിനയവും മനുഷ്യരെ സ്നേഹിക്കാനുള്ള വിശാലമായ ഒരു ഹൃദയവുമാണ്.
വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയപ്പോൾ ബാഗിലുണ്ടായിരുന്നത് പഴയ വസ്ത്രങ്ങൾ തന്നെയായിരുന്നു. എന്നാൽ മനസ്സ് പഴയതായിരുന്നില്ല. അത് കൂടുതൽ വിശാലമായിരുന്നു. കൂടുതൽ ശാന്തമായിരുന്നു. ലോകത്തെക്കാൾ മനുഷ്യനെ കാണാൻ പഠിച്ച ഒരു പുതിയ മനസ്സായിരുന്നു അത്.
അന്ന് രാത്രി, എല്ലാവരും ഉറങ്ങിക്കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, എന്റെ ഡയറിയുടെ അവസാന താൾ ഞാൻ പതുക്കെ തുറന്നു. ജനാലയ്ക്കപ്പുറം കാറ്റ് മരച്ചില്ലകളോട് എന്തോ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. മേശപ്പുറത്ത് കിടന്നിരുന്ന പേന കൈയിലെടുത്ത് ഞാൻ മെല്ലെ കുറിച്ചു—
“ഞാൻ വഴികളിലൂടെ നടന്നുവെന്ന് കരുതി… പക്ഷേ പിന്നീട് മനസ്സിലായി, വഴികളാണ് എന്നിലൂടെ നടന്നത്.”
ആ വരി എഴുതിക്കഴിഞ്ഞിട്ടും കുറച്ചുനേരം ഞാൻ നിശ്ശബ്ദനായിരുന്നു. മനസ്സിലൂടെ ആ യാത്രയിലെ ഓരോ മുഖങ്ങളും, ഓരോ വഴികളും, ഓരോ മഴത്തുള്ളിയും വീണ്ടും കടന്നുപോയി. അപ്പോഴാണ് മറ്റൊരു സത്യം മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞത്—യാത്രകൾ അവസാനിക്കുന്നത് ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തല്ല; അവ ഓർമ്മകളായി മാറുന്ന നിമിഷത്തിലാണ്.
ഡയറി അടയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഞാൻ ഒരു ചെറിയ കുറിപ്പുകൂടി എഴുതി—
“ജീവിതത്തിന്റെ തിരക്കുകൾക്കിടയിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും നീ നിന്നെ തന്നെ മറന്നുപോകുന്നുവെങ്കിൽ, വീണ്ടും ഒരു യാത്ര പോവുക. കാരണം ചില വഴികൾ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തേക്കല്ല, സ്വന്തം ഹൃദയത്തിലേക്കാണ് കൊണ്ടുപോകുന്നത്.”
ഡയറിയുടെ അവസാന വരിയായി ഞാൻ ഒരു ചോദ്യം മാത്രം അവശേഷിപ്പിച്ചു—
“അടുത്ത യാത്രയിൽ ഞാൻ ഒരു പുതിയ നാട് കാണാനാണോ പോകുന്നത്… അതോ ഇന്നുവരെ കണ്ടുമുട്ടാത്ത എന്നെത്തന്നെയാണോ അന്വേഷിക്കാൻ പോകുന്നത്?”
ആ ചോദ്യം ഇന്നും ഉത്തരമില്ലാതെ ഡയറിയുടെ അവസാന താളിൽ കിടക്കുന്നു. ഒരുപക്ഷേ അതിന്റെ ഉത്തരം അടുത്ത യാത്ര എഴുതിയേക്കാം.
കാരണം, ഒടുവിൽ ജീവിതം നമ്മൾ സഞ്ചരിച്ച വഴികളുടെ കഥയല്ല; ആ വഴികളിലൂടെ നടന്നപ്പോൾ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ജനിച്ച മനുഷ്യന്റെ കഥയാണ്.
Abdul Razak Saqafi Kadmat
9447521461