അറബിക്കടലിലെ വിജ്ഞാനദീപം: ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് അഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദി : ഉറൂസ് ദിനം

ലക്ഷദ്വീപിന്റെ ചരിത്രം വായിക്കുമ്പോൾ കടലിനും ദ്വീപുകൾക്കും അതീതമായി ഇവിടെ രൂപപ്പെട്ട ഒരു സമ്പന്നമായ വിജ്ഞാന-ആത്മീയ പാരമ്പര്യത്തെ കാണാതെ മുന്നോട്ടുപോകാനാവില്ല. തലമുറകളിലൂടെ പകർന്നു വന്ന മതവിജ്ഞാനം, ദർസുകൾ, പണ്ഡിതന്മാർ, സൂഫി പാരമ്പര്യങ്ങൾ, മാലപ്പാട്ടുകൾ, കാവ്യങ്ങൾ, കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ, പള്ളികൾ, സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് ദ്വീപുകളുടെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രം രൂപപ്പെട്ടത്.

ആ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പേരുകളിൽ ഒന്നാണ് *ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് അഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദി (ഖ.സ.)*.

ഹിജ്റ 1299 റബീഉൽ ആഖിർ 12-ാം തീയതി വെള്ളിയാഴ്ച അദ്ദേഹം വഫാത്തായതായി രേഖകളും ചരിത്രക്കുറിപ്പുകളും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആണ്ട് ദിനം ഒരു അനുസ്മരണ ദിവസം മാത്രമല്ല; ലക്ഷദ്വീപിന്റെ പഴയ വിജ്ഞാനപാരമ്പര്യത്തെ വീണ്ടും ഓർക്കേണ്ട ഒരു സന്ദർഭം കൂടിയാണ്.

*കിൽത്താൻ: ഒരു പണ്ഡിതന്റെ ജന്മഭൂമി*

‘ചെറിയ പൊന്നാനി’ എന്ന വിശേഷണത്തിലേക്ക് കിൽത്താനെ ഉയർത്തിയ വിജ്ഞാനപാരമ്പര്യത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് അഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയുടെ ജീവിതത്തെ കാണേണ്ടത്.

കിൽത്താൻ ദ്വീപിലെ പ്രധാന തറവാടുകളിലൊന്നായ പള്ളിത്തിത്തിയോടയിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. മലയാട്ടിയോട അബ്ദുള്ള മുസ്ലിയാർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പണ്ഡിതപരമ്പരയുമായി ബന്ധമുള്ള കുടുംബമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മതവിജ്ഞാനവും ആത്മീയതയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ കടന്നുവന്നു.

കുഞ്ഞായിരുന്ന കാലത്തുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിൽ ചില പ്രത്യേകതകൾ പ്രകടമായിരുന്നുവെന്ന്  പറയുന്നു. ശാഠ്യങ്ങളോ കുസൃതികളോ അധികമില്ലാത്ത, ശാന്തസ്വഭാവിയായ ബാലനായിരുന്നു അദ്ദേഹം എന്നാണ് ചരിത്രക്കുറിപ്പുകളിൽ കാണുന്നത്. കൽപ്പേനി കഴിഞ്ഞവർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സയ്യിദ് മുഹമ്മദ് ഖാസിം വലിയ്യുള്ളാഹിയുടെ പൗത്രനായ ഷൈഖ് അബ്ദുൽ ഖാദിർ കിൽത്താൻ സന്ദർശിച്ച സമയത്ത് കുഞ്ഞായിരുന്ന ഗുലാം മുഹമ്മദിനെ കാണുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ തിരിച്ചറിയുകയും ചെയ്തുവെന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സംഭവമാണ്.

ചരിത്രത്തിന്റെ വലിയ പാതയിൽ പിന്നീട് വലിയൊരു പണ്ഡിതനായി മാറിയ വ്യക്തിയുടെ ബാല്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇത്തരം ഓർമ്മകൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി ദ്വീപുസമൂഹത്തിൽ എത്ര ആഴത്തിലുള്ള ആദരവാണ് രൂപപ്പെട്ടിരുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

*വിജ്ഞാനത്തിനായി കടൽ കടന്ന വിദ്യാർത്ഥി*

സ്വപിതാവിൽ നിന്നുള്ള പ്രാഥമിക പഠനത്തിനു ശേഷം കുരുടിയോട മൂസ മുസ്ലിയാരുടെ ദർസിലേക്കാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജ്ഞാനയാത്ര നീണ്ടത്. കിൽത്താനെ ‘ചെറിയ പൊന്നാനി’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന തരത്തിലേക്ക് വളർത്തിയ പണ്ഡിതരിൽ പ്രധാനിയായിരുന്ന മൂസ മുസ്ലിയാരുടെ ദർസ് നിരവധി പണ്ഡിതന്മാരെ വാർത്തെടുത്ത വിജ്ഞാനകേന്ദ്രമായിരുന്നു.

അവിടെനിന്ന് കൂടുതൽ പഠനത്തിനായി ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദി കേരളത്തിലെ പൊന്നാനിയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. മഖ്ദൂമി പണ്ഡിതന്മാരുടെ കീഴിൽ ദീർഘകാലം പഠിച്ചു. പത്ത് വർഷമെന്നും ഇരുപത്തൊന്ന് വർഷമെന്നും വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊന്നാനി പഠനകാലം ദീർഘവും ഗൗരവപൂർണവുമായിരുന്നുവെന്നതിൽ വിവരണങ്ങൾ ഒരേ സ്വരത്തിലാണ്.

പഠനത്തോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമർപ്പണത്തിന്റെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒരു വിവരം പല ചരിത്രക്കുറിപ്പുകളിലും ആവർത്തിക്കുന്നു. നാട്ടിൽ നിന്ന് വരുന്ന കത്തുകൾ പോലും പഠനത്തിന് തടസ്സമാകാതിരിക്കാൻ വായിക്കാതെ സൂക്ഷിച്ചുവെന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. വിജ്ഞാനശേഖരണത്തിനായി പരമാവധി സമയം മാറ്റിവെച്ച അദ്ദേഹം പഠിച്ച കാര്യങ്ങൾ പകർത്തിയെഴുതി സൂക്ഷിക്കുകയും ഗഹനമായ കിതാബുകൾക്ക് ‘തഖ്‌രീർ’ എന്ന അനുബന്ധ കുറിപ്പുകൾ തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. മമ്പുറം സയ്യിദ് അലവി തങ്ങളുടെ ദർസിലും അദ്ദേഹം പഠിച്ചിരുന്നതായി ചില രേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

*നഖ്ശബന്ദി പാരമ്പര്യത്തിലേക്ക്*

വിജ്ഞാനാന്വേഷണത്തോടൊപ്പം ആത്മീയാന്വേഷണവും ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയുടെ ജീവിതത്തിൽ ശക്തമായി വളർന്നു. വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രസിദ്ധ പണ്ഡിതനും സൂഫിവര്യനുമായ ശൈഖ് നൂഞ്ഞേരി കുഞ്ഞഹമ്മദ് ഇബ്നു സൂഫി (ഖ.സ.)യിൽ നിന്നാണ് അദ്ദേഹം നഖ്ശബന്ദി ത്വരീഖത്തിൻ്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചതായി രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ഗ്രന്ഥപഠനത്തിലൂടെ സമ്പാദിച്ച അറിവിനൊപ്പം ആത്മീയ പരിശീലനവും ചേർന്നു. പിന്നീട് കിൽത്താനും സമീപ ദ്വീപുകളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മീയ നേതൃത്വത്തെ ആശ്രയിച്ച കാലഘട്ടം രൂപപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമകാലികരായ പല പണ്ഡിതരും വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പോയപ്പോൾ കിൽത്താന്റെയും ദ്വീപുകളുടെയും ആത്മീയ നേതൃത്വം ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചുവെന്ന വിലയിരുത്തലും ചരിത്രക്കുറിപ്പുകളിൽ കാണാം.

ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയുടെ ജീവിതത്തെ വെറും ഒരു സൂഫിയുടെ ജീവിതമായി മാത്രം കാണുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളെ ചുരുക്കിക്കാണിക്കുന്നതായിരിക്കും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സാമൂഹിക പരിഷ്കരണത്തിനും വലിയ സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നു.
ദ്വീപുകളിൽ നിലനിന്നിരുന്ന അനാചാരങ്ങൾക്കും മതവിരുദ്ധമായ സാമൂഹിക പ്രവണതകൾക്കുമെതിരെ അദ്ദേഹം കവിതകളിലൂടെയും വഅളുകളിലൂടെയും ജനങ്ങളെ ബോധവൽക്കരിച്ചു. മതപഠനം മദ്റസകളിലോ പള്ളികളിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ സാമൂഹിക ജീവിതത്തെ സ്വാധീനിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ കാണിച്ചുവെന്നതാണ് ഈ ജീവിതത്തിന്റെ പ്രത്യേകത.

പല ദ്വീപുകളിലും പള്ളികൾ സ്ഥാപിക്കുന്നതിനും പഴയ പള്ളികളുടെ പുനർനിർമാണത്തിനും അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകിയതായി ചരിത്രക്കുറിപ്പുകൾ പറയുന്നു. അമിനി ജുമാ മസ്ജിദിന്റെ പുനർനിർമാണവും, സ്ത്രീകൾക്കായി പ്രത്യേക നിസ്കാരപ്പുരകൾ സ്ഥാപിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു.

*മനേഗാർ മുഹമ്മദ് സുലൈമാൻ സാഹിബുമായുള്ള ബന്ധം*

അമിനി ഉൾപ്പെടുന്ന ദ്വീപുകളുടെ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന മനേഗാർ മുഹമ്മദ് സുലൈമാൻ സാഹിബ് ശൈഖിന്റെ പ്രധാന ശിഷ്യനും നഖ്ശബന്ദി മുരീദുമായിരുന്നുവെന്ന് ചരിത്രക്കുറിപ്പുകൾ പറയുന്നു. പള്ളികളുടെ നിർമ്മാണ-പുനർനിർമാണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ശൈഖിനൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നുവെന്നും വിവിധ സിവിൽ തർക്കങ്ങളിൽ തീർപ്പുകൽപ്പിക്കാൻ ശൈഖിനെ ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരുന്നുവെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.

ഇത് ഒരു പ്രധാന ചരിത്രസൂചനയാണ്. ഒരു ആത്മീയ പണ്ഡിതനോട് സമൂഹം മതപരമായ ഉപദേശങ്ങൾ മാത്രമല്ല, നീതി, തർക്കപരിഹാരം, സാമൂഹിക മാർഗനിർദേശം എന്നിവയ്ക്കും വിശ്വാസം അർപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്നതാണ് ഇതിലൂടെ കാണുന്നത്.

*സൂക്ഷ്മതയായിരുന്നു ജീവിതത്തിന്റെ മറ്റൊരു മുഖം*

ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പാരമ്പര്യവിവരണങ്ങളിൽ ആവർത്തിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഒരു ആശയമാണ് വറഅ്—അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ ധാർമിക ജീവിതം.
അന്യന്റെ അവകാശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജാഗ്രതയെക്കുറിച്ച് നിരവധി വാമൊഴികൾ നിലനിൽക്കുന്നു. അന്യന്റെ പറമ്പിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചെറിയ ഈർക്കിൽ കഷണം പോലും സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായി ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നുവെന്നതാണ് അതിലൊന്ന്. ഈ സംഭവം ചരിത്രപരമായ ഒരു ചെറിയ ഓർമ്മയായി തോന്നാമെങ്കിലും അതിനുള്ളിലെ ആശയം വളരെ വലുതാണ്: മറ്റൊരാളുടെ അവകാശം ലംഘിക്കാതിരിക്കുക എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മീയ ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു.

*കറാമത്തുകൾ*

ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിരവധി കറാമത്തുകളുടെ കഥകളും ചരിത്രത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായത് കടലിൽ മുസല്ല വിരിച്ച് അമിനി ദ്വീപിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തുവെന്ന കറാമത്താണ്.

*ഒരു പണ്ഡിതന്റെ പേനയിൽ രേഖപ്പെട്ട ദ്വീപുകളുടെ ചരിത്രം*

ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് അഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയുടെ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട സംഭാവനകളിലൊന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളും കൈയെഴുത്തുകുറിപ്പുകളുമാണ്. അറബി, അറബി-മലയാളം, വട്ടെഴുത്ത്, കന്നഡ തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം കുറിപ്പുകളും രചനകളും നടത്തിയതായി ചരിത്രകാരന്മാർ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കൃതികളായി പറയപ്പെടുന്നവയിൽ:

**‘നുബ്ദതും മിൻ ജാമിഉൽ ഉസൂൽ’** — നഖ്ശബന്ദി ത്വരീഖത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അറബി ഗ്രന്ഥം.

**‘കോലസ്സിരിമാല’** — ദുനിയാവിനെയും ആഖിറത്തിനെയും ആസ്പദമാക്കിയുള്ള ദാർശനിക കാവ്യം.

**‘ ശരത മാല’** — സാമൂഹിക അനാചാരങ്ങളെ വിമർശിക്കുകയും സത്യമാർഗത്തെക്കുറിച്ച് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കാവ്യരചന.

**‘സ്വർഗ്ഗമാല’ അഥവാ ‘ഹുബ്ബുമാല’** — സ്വർഗ്ഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കൃതി.

**‘യൂസുഫ് ഖിസ്സ’** — യൂസുഫ് നബിയുടെ ചരിത്രത്തെ ആസ്പദമാക്കിയ രചന.

**‘ലിഹിഫ്‌ളിൽ ഹിസാബ്’** — കാലഗണനയും കണക്കുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനക്കുറിപ്പുകൾ.

ഇവയ്ക്കു പുറമെ ചേരമാൻ പെരുമാളിന്റെയും മാലിക് ഇബ്നു ദീനാറിന്റെയും ചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പകർപ്പെഴുത്തുകളും മറ്റു നിരവധി കുറിപ്പുകളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജ്ഞാനശേഖരത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നുവെന്ന് ചരിത്രക്കുറിപ്പുകൾ പറയുന്നു.

അദ്ദേഹം എഴുതിയതായി പറയപ്പെടുന്ന ഡയറി കുറിപ്പുകളിൽ ജനസംഖ്യ, വിവാഹം, മരണം, വീട്ടുപേരുകൾ, ഭൂമിയുടമസ്ഥത, പള്ളികൾ, ഖിബ്‌ലാ കണക്ക്, പരമ്പരകൾ തുടങ്ങിയ നിരവധി വിവരങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. കിൽത്താൻ, കടമത്ത്, അമിനി തുടങ്ങിയ ദ്വീപുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ദൗർഭാഗ്യവശാൽ ആ രേഖകളിൽ വലിയൊരു ഭാഗം ഇന്ന് ലഭ്യമല്ല. എങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുറിപ്പുകളെ ആശ്രയിച്ചാണ് ശ്രീ ഇട്ടാമൻ ‘Amini Islands’ എന്ന കൃതി തയ്യാറാക്കിയതെന്ന് ചരിത്രക്കുറിപ്പ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഒരു കാലത്ത് ദ്വീപുകളിലെ വീടുകളിലും തറവാടുകളിലും പള്ളികളിലും പണ്ഡിതന്മാരുടെ സ്വകാര്യ ശേഖരങ്ങളിലും സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ ഇന്ന് പലതും നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയുടെ കാര്യത്തിലും ഇതുതന്നെയാണ് സംഭവിച്ചതായി ചരിത്രക്കുറിപ്പ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി കുറിപ്പുകളും രചനകളും അന്വേഷണകർക്ക് കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ല. ലഭ്യമായവയിൽ ചിലത് ഇപ്പോഴും പാരമ്പര്യമായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.

*അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ചും ഒരു പാരമ്പര്യ സാഹിത്യം*

ഷൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയുടെ ജീവിതം തന്നെ പിന്നീട് നിരവധി രചനകൾക്ക് വിഷയമായി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വഫാത്തിന് ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം രചിച്ചതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ‘ഹഖീഖത്ത് മാല’**, വിവിധ പണ്ഡിതന്മാർ രചിച്ച അറബി മൗലിദുകൾ, ‘വലിയുള്ളാ മാല’, ‘അസ്റാർ മാല’ തുടങ്ങിയ കൃതികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പാരമ്പര്യ ഓർമ്മകളുടെ ഭാഗമാണ്. ഇതിലൂടെ മറ്റൊരു ചരിത്രസത്യം വ്യക്തമാകുന്നു: ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതം സമൂഹത്തിന്റെ ഓർമ്മയിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അത് പിന്നീട് കവിതയായും മൗലിദായും മാലപ്പാട്ടായും ചരിത്രരചനയായും പുനർജനിക്കുന്നു.

*ദലാഇലുൽ ഹൈറാത്തിന്റെ പാരമ്പര്യം*

ദ്വീപുകളിലും മലബാർ പ്രദേശങ്ങളിലും ദലാഇലുൽ ഹൈറാത്ത് പ്രചരിപ്പിച്ചവരിലും അതിന്റെ ശൈഖായി പ്രവർത്തിച്ചവരിലും ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിക്ക് പ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ചരിത്രക്കുറിപ്പുകൾ പറയുന്നു. ഹിജ്റ 1280-ൽ മുഹമ്മദ് ഇബ്നു അഹ്മദ് മുല്ലാ എന്ന സൂഫിവര്യനിൽ നിന്ന് ദലാഇലുൽ ഹൈറാത്തിന്റെ ഇജാസത്ത് സ്വീകരിച്ചതായാണ് രേഖ. പിന്നീട് മദീനയിലെ പ്രവാചക പള്ളിയിൽ വെച്ച് ദലാഇലുൽ ഹൈറാത്തിന്റെ ഖാദിമായിരുന്ന സയ്യിദ് മുഹമ്മദ് ഇബ്നു സയ്യിദ് അഹ്മദ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥം പരിശോധിക്കുകയും കുറ്റമറ്റതാണെന്ന് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുകയും മലബാർ പ്രദേശത്തുള്ളവർ അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്ന പാരമ്പര്യവും നിലനിൽക്കുന്നു.

*കുടുംബത്തിലൂടെ തുടർന്ന വിജ്ഞാനപാരമ്പര്യം*

ഒരു പണ്ഡിതന്റെ യഥാർത്ഥ പൈതൃകം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല. ആശയങ്ങളിലൂടെയും ശിഷ്യന്മാരിലൂടെയും രചനകളിലൂടെയും കുടുംബപരമ്പരയിലൂടെയും അത് തുടരുന്നു. ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയുടെ കുടുംബത്തിൽ നിന്നുതന്നെ നിരവധി പണ്ഡിതന്മാർ പിന്നീട് ഉയർന്നുവന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ അബ്ദുള്ളയുടെ പാരമ്പര്യത്തിലൂടെ വന്ന തെക്കിള ഇല്ലം മുഹമ്മദ് മുസ്ലിയാർ, തുടർന്ന് കിൽത്താനിലെ ഖാളിയായിരുന്ന കുമ്പുപുര സിറാജ് കോയാ മുസ്ലിയാർ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാരമ്പര്യത്തിലെ പ്രശസ്ത പണ്ഡിതനായ കണ്ണിപ്പുര അബ്ദുൽ ജബ്ബാർ മുസ്ലിയാർ (ബിയ്യക്കോയാ ഉസ്താദ്) തുടങ്ങിയവർ ഈ വിജ്ഞാനപരമ്പരയുടെ തുടർച്ചയായി ചരിത്രക്കുറിപ്പുകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിലൂടെ കിൽത്താനിലെ ഒരു തറവാട്ടിൽ നിന്നാരംഭിച്ച വിജ്ഞാനധാര എങ്ങനെ തലമുറകളിലൂടെ ദ്വീപുകൾ കടന്ന് കേരള-കർണാടക തീരങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു എന്നതും മനസ്സിലാക്കാം.

*വഫാത്തും ഓർമ്മയും*

ഹിജ്റ 1299 റബീഉൽ ആഖിർ 12-ാം തീയതി വെള്ളിയാഴ്ചയാണ് ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് അഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദി വഫാത്തായതെന്ന് രേഖകൾ പറയുന്നു. വഫാത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ടും നിരവധി ആത്മീയ പാരമ്പര്യകഥകൾ നിലനിൽക്കുന്നു. മുരീദന്മാർ സാക്ഷിയായിരിക്കെ വഫാത്തിന് ശേഷം ചൂണ്ടുവിരൽ ഉയർത്തുകയും കണ്ണുകൾ തുറക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നതാണ് അതിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒന്ന്. പിന്നീട് അമിനി ജുമാ മസ്ജിദിൽ ദർസ് നടത്തിയിരുന്ന പൊന്നാനി ബാവ മുസ്ലിയാർ തഹജ്ജുദ് സമയത്ത് ശൈഖിനെ പള്ളിയിൽ നിസ്കരിക്കുന്നതായി കണ്ടുവെന്നും പറയപ്പെടുന്നു. ശൈഖിന്റെ വഫാത്തിന് ശേഷവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മീയ സാന്നിധ്യം ദ്വീപുസമൂഹത്തിന്റെ ഓർമ്മയിൽ സജീവമായി തുടർന്നു.

*ആണ്ട്: ഒരു അനുസ്മരണത്തിന് അപ്പുറം*

ഇന്ന് കിൽത്താനിലും അമിനിയിലും നടക്കുന്ന ആണ്ട് നേർച്ച പരിപാടികൾ ആ ആത്മീയ ഓർമ്മയുടെ തുടർച്ചയാണ്. കിൽത്താനിലെ പുതിയ പള്ളിയിലും കവരോരപ്പള്ളിയിലും ആണ്ട് നടക്കുന്നു. അമിനിയിലും ആണ്ട് നേർച്ചയും അനുസ്മരണ പരിപാടികളും നടക്കുന്നു. വഫാത്ത് ദിനത്തിൽ അമിനി ഒരു മഹാന്റെ ജീവിതത്തെ ഓർക്കുന്നതിനൊപ്പം ദ്വീപുകളുടെ പഴയ മത-സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തെ പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് കൈമാറുന്ന സാമൂഹിക അവസരങ്ങളുമാണ്. വിജ്ഞാനത്തിനുള്ള അതിരില്ലാത്ത അന്വേഷണമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം കാണിക്കുന്നത്.
അറിവ് സമൂഹത്തിൽ പ്രയോഗിക്കുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം തെളിയുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ആത്മീയത സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ലെന്നും നീതി, ധാർമികത, സാമൂഹിക പരിഷ്കരണം, വിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുസേവനം എന്നിവയുമായി അതിന് ബന്ധമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ഒരു ദ്വീപിന്റെ ചരിത്രം ഔദ്യോഗിക രേഖകളിൽ മാത്രമല്ല; ഒരു പണ്ഡിതന്റെ ഡയറിയിലും ഒരു തറവാട്ടിന്റെ പഴയ പെട്ടിയിലും കൈയെഴുത്തുപ്രതിയിലും മാലപ്പാട്ടിലും ഒളിഞ്ഞുകിടക്കാമെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രേഖകൾ നൽകുന്നത്. ചരിത്രം സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്വം ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്കാണ്. നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുന്ന കൈയെഴുത്തുകളും പഴയ പുസ്തകങ്ങളും കുടുംബരേഖകളും വാമൊഴികളും ശേഖരിച്ച് ശാസ്ത്രീയമായി രേഖപ്പെടുത്തേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.

കടലാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ചെറിയൊരു ദ്വീപിൽ ജനിച്ച ഒരു ബാലൻ കേരളത്തിന്റെ വിജ്ഞാനകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തു. വർഷങ്ങളോളം പഠിച്ചു. ആത്മീയ പരിശീലനം നേടി. അറിവുമായി സ്വന്തം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. പള്ളികൾ പണിതു. സാമൂഹിക അനാചാരങ്ങൾക്കെതിരെ സംസാരിച്ചു. കവിതകൾ രചിച്ചു. ആത്മീയ നേതൃത്വം നല്കി. തന്റെ കാലത്തെ ദ്വീപുസമൂഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തി. ശിഷ്യന്മാരെയും പണ്ഡിതന്മാരെയും വാർത്തെടുത്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം അങ്ങനെ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ആത്മീയ ജീവചരിത്രം മാത്രമല്ല; ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ലക്ഷദ്വീപിന്റെ ചരിത്രം കൂടിയാണ്.
അറബിക്കടലിലെ ചെറിയ തുരുത്തുകളിൽ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ വലിയ വിളക്കുകൾ തെളിഞ്ഞിരുന്നുവെന്നതിന്റെ ശക്തമായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ് ശൈഖ് ഗുലാം മുഹമ്മദ് അഹമ്മദ് നഖ്ശബന്ദിയുടെ ജീവിതം.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ ദ്വീപുകളുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഇനിയും തലമുറകൾക്ക് വെളിച്ചമാകട്ടെ. മഹാനവർകളോട് കൂടെ നമ്മൾ ഏവരേയും ഇരുലോക വിജയികളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി നാഥൻ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ .
ആമീൻ